Ondsauna: Een Sociopetale Sauna in het Bos

Innovatief ontwerp bevordert verbinding zonder inbreuk op privacy

In Japan zijn openbare sauna’s traditioneel plekken waar men fysiek dicht bij elkaar is, maar waar echte verbondenheid vaak uitblijft. Taro Shimokawa introduceert met Ondsauna een vernieuwend concept dat inspeelt op het Japanse gevoel voor nabijheid, zonder de gebruiker te overweldigen. Het ontwerp stimuleert gedeeld begrip en subtiele interactie, met respect voor individuele grenzen. Verticale, niet-opdringerige wanden creëren een unieke balans tussen verbinding en afzondering, terwijl hun ritmische opstelling de omliggende natuur naar binnen haalt en de sfeer van het bos weerspiegelt.

Het meest kenmerkende aspect van Ondsauna is de architectonische vertaling van de groei van bomen. De verticale buitenwanden, gegroepeerd rond de saunaruimte, symboliseren de eindeloze opwaartse beweging van het bos. Een spiraalvormig pad leidt bezoekers omhoog naar een dakterras, waar ontspanning op boomkruinhoogte mogelijk wordt. Deze verticale route – van de sauna-entree op GL+250, via het koude dompelbad op GL+1000, tot het dakterras op GL+3250 – laat gebruikers de overgang van warmte naar verkoeling en open lucht als een natuurlijke stroom ervaren. Het uitzicht op het bos vanuit de hoogte versterkt het gevoel van verbondenheid met de natuur.

De realisatie van Ondsauna is gebaseerd op een onregelmatig, veelhoekig vloerplan dat zorgvuldig is ontworpen om zichtlijnen te sturen en verschillende sferen te creëren. Uit onderzoek blijkt dat gesprekken tweemaal zo vaak plaatsvinden wanneer mensen in een hoek van 90 graden ten opzichte van elkaar zitten, vergeleken met naast elkaar. Daarom zijn de banken in de sauna onder stompe hoeken geplaatst, waardoor interactie wordt gestimuleerd zonder dat het opdringerig wordt. De variatie in zitplaatsen biedt ruimte voor zowel sociale interactie als individuele reflectie, terwijl de centrale haard een gedeelde ervaring mogelijk maakt.

Technisch gezien is het ontwerp innovatief door het gebruik van een 150 mm dikke CLT-vloerplaat (Cross Laminated Timber), wat de flexibiliteit van het vloerplan vergroot en de mate van intimiteit reguleert. Het ontbreken van balken elimineert niet-haakse verbindingen in de constructie, wat de bouw vereenvoudigt en arbeidskosten verlaagt. De wanden zijn modulair opgebouwd en worden verbonden door de CLT-plaat, waardoor het geheel een sociopetale structuur vormt: een ruimte die ontmoeting en verbinding faciliteert.

Het ontwerp van Ondsauna is niet onopgemerkt gebleven. In 2025 werd het project bekroond met de Bronzen A’ Design Award in de categorie Architectuur, Gebouwen en Structuur. Deze onderscheiding wordt toegekend aan ontwerpen die uitblinken in creativiteit, technische vaardigheid en het verbeteren van de levenskwaliteit. Ondsauna wordt geprezen voor het integreren van best practices uit kunst, wetenschap, design en technologie, en draagt bij aan een meer verbonden en harmonieuze samenleving.

Ondsauna van Taro Shimokawa laat zien hoe architectuur en natuur samen kunnen zorgen voor een vernieuwende saunabeleving, waarin respect voor privacy en het stimuleren van ontmoeting hand in hand gaan. Het project nodigt uit tot reflectie op hoe ruimtelijk ontwerp het sociale leven kan verrijken en inspireert tot het heroverwegen van traditionele ontmoetingsplekken.